1. مقدمه
در نقطه ذوب برنج یک خاصیت اساسی است که بر رفتار خود در بازیگری حاکم است, جوش, برز, و عملیات حرارتی.
برخلاف فلزات خالص, نمایشگاه های برنجی دامنه ذوب به جای یک درجه حرارت واحد, به طور معمول بین 880 درجه سانتیگراد (1,616 ° F) وت 1,095 درجه سانتیگراد (2,003 ° F), بسته به ترکیب و عناصر آلیاژ مانند روی, رهبری, قلع, نیکل, و آلومینیوم.
کنترل دقیق این محدوده ذوب برای کاربردهای صنعتی بسیار مهم است: این پر کردن قالب مناسب را تضمین می کند, تخلخل و ترک خوردگی داغ را به حداقل می رساند, خصوصیات مکانیکی را حفظ می کند, و از فرار از روی جلوگیری می کند.
حتی انحرافات کوچک از پنجره دما بهینه می تواند عملکرد و کیفیت محصول را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
درک عواملی که بر نقطه ذوب رفتار برنجی تأثیر می گذارد - ترکیب, ساختار, تاریخچه پردازش, و شرایط محیطی.
تولید کنندگان را قادر می سازد تا عملکرد را بهینه کنند, نقص را کاهش دهید, و دستیابی به نتایج مداوم در برنامه های متنوع از اجزای خودرو گرفته تا سازهای موسیقی و سخت افزار دریایی.
2. برنج چیست (ترکیب و طبقه بندی)
برنج نشان دهنده آلیاژهایی است که عناصر اصلی آنها هستند مس (مس) وت روی (روی).
با تغییر CU: نسبت روی و اضافه کردن مقادیر کمی از عناصر دیگر, طیف گسترده ای از مکانیکی, خوردگی, و ویژگی های حرارتی قابل تولید است.
طبقه بندی های مشترک:
- الفا (بوها) برنج -غنی از مس (به طور معمول تا 35 درصد وزنی روی Zn). تک فاز-محور (FCC) محلول جامد. انعطاف پذیری خوب و شکل گیری.
- عیادهای آلفا (A+B) برنج - Zn متوسط (~ 35-45 درصد وزنی), ریزساختار دوبلکس که باعث افزایش استحکام و سختی می شود اما انعطاف پذیری سرد را کاهش می دهد.
- برنج های روی بالا و مخصوص - روی بالاتر یا سایر عناصر اصلی آلیاژ (با هم, در, منگنه, sn, پب) تعادل فاز و رفتار ذوب/جامد سازی را تغییر دهید.
این تمایزهای فاز علت اصلی رفتار با دامنه ذوب است: برخلاف فلزات خالص, آلیاژها به طور معمول در یک درجه حرارت واحد ذوب نمی شوند بلکه در طی یک بازه بین خطوط Solidus و Liquidus که در نمودار فاز ظاهر می شوند ذوب می شوند.
3. سیستم های آلیاژ برنجی و دامنه ذوب معمولی
در زیر مقادیر مهندسی نماینده برای چندین دسته و نمرات برنجی مشترک آورده شده است.
این مقادیر محدوده کاری معمولی است که برای طراحی فرآیند استفاده می شود و باید در برابر گواهینامه های مواد تأیید شود, برگه های داده تأمین کننده, یا تجزیه و تحلیل حرارتی آزمایشگاهی برای کار مهم تولید.
| الیاژ / خانواده | جامد معمولی (درجه سانتیگراد / ° F) | مایع معمولی (درجه سانتیگراد / ° F) | یادداشت ها |
| برنج زرد عمومی (ترکیب تجاری مشترک) | 900 درجه سانتیگراد / 1,652 ° F | 940 درجه سانتیگراد / 1,724 ° F | برنجی با هدف عمومی; بازیگران و ماشین آسانی. |
| C26000 (برنج کارتریج, 70با -30zn) | 910-920 درجه سانتیگراد / 1,670-1،688 درجه فارنهایت | ~ 954-965 درجه سانتیگراد / 1,750–1،769 ° F | انعطاف پذیری عالی; به طور گسترده ای در ورق و لوله استفاده می شود. |
| C36000 (برنج برش آزاد, پبر تحمل) | 885-890 درجه سانتیگراد / 1,625-1،634 درجه فارنهایت | 900 درجه سانتیگراد / 1,652 ° F | ماشینکاری برتر; پنجره ذوب باریک. |
| C23000 (برنج قرمز, 85 درجه سانتیگراد -15zn) | 990 درجه سانتیگراد / 1,814 ° F | 1،025 درجه سانتیگراد / 1,877 ° F | برنج "قرمز" بالاتر; ذوب می شود به مس خالص. |
| C46400 (برنج دریایی, cu -zn -sn) | 888 درجه سانتیگراد / 1,630 ° F | 899 درجه سانتیگراد / 1,650 ° F | مقاوم در برابر خوردگی آب دریا; فاصله ذوب باریک. |
| C75200 (نیکی نقره 65-18-17) | 1،070 درجه سانتیگراد / 1,958 ° F | 1،095 درجه سانتیگراد / 2,003 ° F | آلیاژ Cu-zn-ni; دامنه ذوب بالاتر به دلیل محتوای NI; برای استحکام و ظاهر مانند نقره ای ارزش دارد. |
4. عوامل اصلی مؤثر بر دامنه ذوب برنج
چگونه عناصر آلیاژ نقطه ذوب برنج را تغییر می دهند
| عنصر | نقطه ذوب (درجه سانتیگراد / ° F) | تأثیر بر رفتار ذوب برنجی | عواقب عملی |
| روی (روی) | 419 درجه سانتیگراد / 786 ° F | Solidus و Liquidus را نسبت به مس خالص پایین می آورد; Zn بالاتر دامنه انجماد گسترده می شود (انتقال فاز → B). | قابلیت بازیگری را بهبود می بخشد; روی بیش از حد روی خطر جداسازی و از بین رفتن روی در هنگام ذوب افزایش می یابد. |
| رهبری (پب) | 327 درجه سانتیگراد / 621 ° F | در ماتریس مس -زین حل نمی شود; اجزاء کم ذوب گسسته را تشکیل می دهد که به صورت محلی حلال می شوند. | قابلیت ماشین سازی را افزایش می دهد; اما باعث کوتاه شدن گرم در جوشکاری/برزیل و نگرانی های سلامتی می شود. |
| قلع (sn) | 232 درجه سانتیگراد / 450 ° F | کمی دامنه ذوب را بالا می برد; ثبات α فاز و مقاومت در برابر خوردگی را بهبود می بخشد. | در برنج های دریایی و قرمز استفاده می شود; سرکوب Dezincification اما به دمای پردازش بالاتر نیاز دارد. |
| نیکل (در) | 1,455 درجه سانتیگراد / 2,651 ° F | جامد و مایع را بالا می برد; ماتریس Cu -Zn را تقویت می کند; مراحل درجه حرارت بالاتر را تثبیت می کند. | سیلور نیکل تولید می کند (به عنوان مثال, C75200) با دامنه ذوب بالاتر و قدرت بهبود یافته. |
الومینیوم (با هم) |
660 درجه سانتیگراد / 1,220 ° F | تمایل به افزایش دامنه ذوب دارد; شکل گیری بین فلزی را ترویج می کند; مقاومت اکسیداسیون را بهبود می بخشد. | در برنج های آلومینیومی برای سرویس آب دریا استفاده می شود; در هنگام ریخته گری نیاز به گرمای بالاتر دارد. |
| منگنز (منگنه) | 1,246 درجه سانتیگراد / 2,275 ° F | ریزساختار را اصلاح می کند; افزایش جزئی در دامنه ذوب; ممکن است ذرات فاز دوم را تشکیل دهد. | قدرت و سختی را بهبود می بخشد; مقاومت در برابر سایش را تقویت می کند. |
| اتو کردن (با) | 1,538 درجه سانتیگراد / 2,800 ° F | فرم های بین فلزی; کمی دامنه ذوب را بالا می برد; می تواند به عنوان هسته ای در حین جامد عمل کند. | قدرت را اضافه می کند اما می تواند ریخته گری را به دلیل اجزاء پیچیده تر کند. |
| سیلیکون (وت) | 1,414 درجه سانتیگراد / 2,577 ° F | عمدتا به عنوان یک اکسید کننده عمل می کند; تأثیر مستقیم بر دامنه ذوب اما رفتار اکسید را تغییر می دهد. | باعث افزایش صدا و سیال در ریخته گری می شود; به کنترل dross کمک می کند. |
حالت ریزساختاری (اندازه دانه, توزیع فاز)
دامنه ذوب برنج نسبت به ریزساختار پردازش شده آن کمی حساس است, اگرچه این اثر از ترکیب کوچکتر است:
- اندازه دانه: برنجی ریز دانه (قطر دانه <10 μM) 5-10 درجه سانتیگراد Solidus پایین تر از برنج درشت دانه است (>50 μM).
دانه های ریز مرزهای دانه بیشتری دارند, جایی که انتشار اتمی سریعتر است - این شتاب در دمای پایین تر سرعت می یابد. - تفکیک فاز: در برنج A+B (به عنوان مثال, C27200), توزیع فاز ناهموار (به عنوان مثال, خوشه های فاز فاز) نقاط ذوب بومی شده را ایجاد می کند.
مناطق فاز β ابتدا ذوب می شوند (در دمای 980 درجه سانتیگراد), در حالی که مناطق فاز α تا 1050 درجه سانتیگراد ادامه می یابد, گسترش دامنه ذوب موثر تا 10-20 درجه سانتیگراد.
نمونه عملی: برنجی با سرد (به عنوان مثال, لوله های برنجی کشیده شده) دارای ساختار دانه ای دقیق تر از برنج ریخته گری است.
هنگامی که برنج C26000 با کار سرماخوردگی انجام می شود, دامنه ذوب از 1040 درجه سانتیگراد شروع می شود (در مقابل. 1050درجه سانتیگراد برای C26000 بازیگران), برای جلوگیری از ذوب جزئی نیاز به دمای بازپرداخت پایین دارد.
تاریخچه پردازش (ریخته گری, جوش, عملیات حرارتی)
پردازش حرارتی با اصلاح وضعیت شیمیایی یا ریزساختاری آن ، دامنه ذوب برنج را تغییر می دهد:
- فرو رفتن روی (جوشکاری/ریخته گری): روی یک نقطه جوش کم دارد (907درجه سانتیگراد), بنابراین گرمایش برنج بالاتر از 950 درجه سانتیگراد باعث از بین رفتن بخار روی می شود (1-3 درصد وزنی در ساعت در دمای 1000 درجه سانتیگراد).
این باعث افزایش محتوای مس می شود, افزایش دامنه ذوب - e.g., برنج C36000 با 3% از دست دادن روی دارای مایع 960 درجه سانتیگراد است (در مقابل. 940° C برای برنج فرآوری شده). - عملیات حرارتی (بازپخت راه حل): برنج آنیل در دمای 600-700 درجه سانتیگراد (زیر Solidus) محلول جامد مس-زین را همگن می کند, محدود کردن دامنه ذوب 5-15 درجه سانتیگراد.
به عنوان مثال, برنج C28000 آنیل شده دارای دامنه ذوب 880-900 درجه سانتیگراد است (در مقابل. 880-920 درجه سانتیگراد برای C28000 AS CAST).
5. روشهای اندازه گیری (چگونه دامنه ذوب مشخص می شود)
کمیت Solidus و Liquidus یک ترکیب برنجی کار متالورژی استاندارد است.
روش هایی که معمولاً مورد استفاده قرار می گیرند:
- کالری سنجی اسکن دیفرانسیل (DSC) / تجزیه و تحلیل حرارتی دیفرانسیل (DTA) - شروع دقیق و دمای اتمام برای وقایع ذوب درون گرمی را ارائه دهید, گرمای نهفته را اندازه گیری کنید, و برای کوچک ایده آل هستند, نمونه های خوب آماده شده.
ردپای DSC شروع را نشان می دهد (جامد) به عنوان یک انحراف و اوج اصلی Endotherm(حرف) به عنوان گرمای مایع و نهفته. - منحنی خنک کننده (بازداشت حرارتی) تجزیه - در آزمایشگاه های ریخته گری, تاریخ های حرارتی ثبت شده در طول نمایشگاه خنک کننده نقاط بازداشت (فلات یا تغییر در شیب) مربوط به تحولات فاز; اینها برای تأیید صحت ریخته گری مفید هستند.
- متالوگرافی خنک کننده دستگیر شده - نمونه ها در فاصله زمانی Solidus -Liquidus به دمای هدف گرم می شوند و به سرعت خاموش می شوند;
بازرسی از ریزساختارهای حاصل مشخص می کند که مراحل در آن دما وجود داشته است, اعتبار سنجی تجزیه و تحلیل حرارتی. - مدل سازی ترمودینامیکی (قوطی) - ابزارهای محاسباتی می توانند SolidUS/Liquidus را برای آلیاژهای چند جزء پیش بینی کنند و به طور گسترده ای برای نمایش ترکیبات و برنامه ریزی آزمایشات استفاده می شوند.
- آزمایشات ریخته گری عملی - ریختن ریخته گری های تست و بازرسی از نقص, خصوصیات مکانیکی و ریزگردها به اعتبار تعداد آزمایشگاه در شرایط تولید کمک می کند.
6. کاربردهای صنعتی کنترل دامنه ذوب برنجی
دانش دقیق از دامنه ذوب برنج برای بهینه سازی پردازش بسیار مهم است.
در بسیاری موارد, حتی a 10 انحراف ° C از دمای هدف می تواند عملکرد را تا حداکثر کاهش دهد 20% از طریق نقص هایی مانند اشتباهات, تخلخل, یا از بین بردن روی.
شیوه های صنعتی زیر نشان می دهد که چگونه کنترل ذوب به طور مستقیم به عملکرد تولید ترجمه می شود.
ریخته گری (ریخته گری, دایکستینگ, ریخته گری سرمایه گذاری)
ریخته گری به طور معمول نیاز به گرمایش برنج به دمای ریختن دارد مایع + 50-100 درجه سانتیگراد, اطمینان از سیالیت کافی برای پر کردن حفره های قالب و در عین حال به حداقل رساندن تبخیر روی.
| فرآیند | درجه برنجی | دامنه ذوب (درجه سانتیگراد / ° F) | ریختن دما (درجه سانتیگراد / ° F) | سیالیت الزام | نتیجه کلیدی |
| ریخته گری (براکت های اتومبیل) | C28000 (فلز مونتز) | 880- 900 / 1,616–1،652 | 950–980 / 1,742–1،796 | کم (بخش های ضخیم) | نقص انقباض 40 ٪ پوند کاهش می یابد |
| با فشار زیاد دایکستینگ (اتصالات الکتریکی) | C36000 (برنج برش آزاد) | 870–940 / 1,598–1،724 | 980–1،020 / 1,796–1،868 | عالی (دیوارهای نازک <2 میلی متر) | بازده >95%, پر کردن قالب کامل |
| ریخته گری سرمایه گذاری (دریچه های ساز موسیقی) | C75200 (نیکی نقره) | 1,020–1،070 / 1,868–1،958 | 1,100–1،150 / 2,012–2،102 | واسطه (هندسه پیچیده) | تخلخل کم, کیفیت صوتی بهبود یافته |
جوش (تیغ, برز)
جوش برنجی نیاز به جلوگیری از درجه حرارت بالاتر از مایع دارد (برای جلوگیری از ذوب شدن) در حالی که گرمای کافی برای فیوز مفاصل را تضمین می کند.
- جوش تیگ (ورق های برنجی نازک): از دمای قبل از گرمای 200-300 درجه سانتیگراد استفاده کنید (بسیار پایین تر از جامد برنج C26000: 1050درجه سانتیگراد) و دمای استخر جوش 950-1000 درجه سانتیگراد (بین جامد و مایع).
این یک مفصل "همجوشی جزئی" ایجاد می کند بدون اینکه فلز پایه را ذوب کند. - برز (لوله های برنجی): از فلز پرکننده استفاده کنید (به عنوان مثال, BCUP-2, ذوب 645-790 درجه سانتیگراد) با یک نقطه ذوب زیر Solidus برنج.
گرم کردن تا 700-750 درجه سانتیگراد باعث می شود که پرکننده ذوب شود در حالی که پایه برنجی جامد باقی می ماند, اجتناب از اعوجاج مفصل.
حالت شکست: گرمای بیش از حد در هنگام جوشکاری TIG (درجه حرارت >1080درجه سانتیگراد برای برنج C26000) باعث "سوختگی" می شود (ذوب فلز پایه), نیاز به کار مجدد و افزایش هزینه ها توسط 50%.
عملیات حرارتی (بازپخت, استرس تسکین)
دمای عملیات حرارتی کاملاً محدود است زیر Solidus برای جلوگیری از ذوب جزئی:
- بازپخت (لوله های برنجی با سرد): برنج C26000 در دمای 600-650 درجه سانتیگراد آنیل می شود (در مقابل. Solidus 1050 ° C) برای بازگرداندن انعطاف پذیری (افزایش طول از 10% به 45%) بدون تغییر دامنه ذوب.
- استرس تسکین (اتصالات برنجی): گرما تا 250-350 درجه سانتیگراد برای کاهش تنش های باقیمانده از ماشینکاری - این دما بسیار پایین تر از جامد است, جلوگیری از آسیب ریزساختاری.
7. پردازش & ملاحظات ایمنی برنج
تبخیر روی و خطرات فلزی
- نقطه جوش روی در مورد 907 درجه سانتیگراد (1،665 درجه فارنهایت). زیرا بسیاری از برنج های رایج دارای مقادیر مایع در نزدیکی یا بالاتر از این دما هستند, تبخیر روی و تشکیل دود اکسید روی می تواند در حین ذوب رخ دهد, جوش یا گرمای بیش از حد محلی.
استنشاق دود ZnO می تواند ایجاد کند تب فلزی, یک بیماری شغلی مانند آنفولانزا. - کنترل: تهویه اگزوز موضعی, دستگیری, محافظت مناسب از تنفسی, و کنترل دما در عملیات ذوب/جوشکاری برای محافظت از کارگران الزامی است.
اکسیداسیون, کنترل dross و شمول
- برنج مذاب اکسید تشکیل می دهد (اکسیدهای مس و روی) و dross.
شیوه های اتمسفر شار و کنترل شده, شیمی اکسیداسیون و اسکیت دقیق کاهش ورود اکسید را کاهش می دهد.
اکسیداسیون بیش از حد عملکرد را کاهش می دهد, نقص را افزایش می دهد و شیمی را تغییر می دهد.
مسائل سرب و نظارتی
- رهبری (پب) در برخی از برنج های برش آزاد استفاده می شود; حتی سطح PB کوچک دارای پیامدهای نظارتی برای آب آشامیدنی و محصولات مصرفی است.
قراضه تحمل سرب باید جداگانه از جریان های بدون سرب مدیریت شود, و محصولات نهایی باید مقررات مربوط به سرب محلی را رعایت کنند.
desincification و خدمات طولانی مدت
- برخی از برنج ها مستعد هستند ضد عفونی (شستشوی انتخابی روی) در برخی از آبها و محیطهای خورنده.
انتخاب آلیاژهای مقاوم در برابر دژنتیک یا اقدامات محافظتی برای لوله کشی مهم است, کاربردهای آب دریایی و آب آشامیدنی.
8. تصورات غلط رایج در مورد نقطه ذوب برنجی
با وجود اهمیت صنعتی آن, رفتار ذوب برنج اغلب اشتباه درک می شود. در زیر توضیحات کلیدی وجود دارد:
"برنج دارای یک نقطه ذوب ثابت مانند مس خالص است."
دروغ: مس خالص در دمای 1083 درجه سانتیگراد ذوب می شود (ثابت), اما برنج - یک آلیاژ - دامنه ذوب است (جامد تا مایع).
به عنوان مثال, C36000 برنجی بین 870 درجه سانتیگراد و 940 درجه سانتیگراد ذوب می شود, نه در یک درجه حرارت.
"اضافه کردن روی بیشتر ، همیشه دامنه ذوب برنج را کاهش می دهد."
تا حدی درست: محتوای روی تا 45% دامنه ذوب را پایین می آورد, اما فراتر از آن 45%, روی فاز شکننده γ را تشکیل می دهد (Cu₅zn₈, ذوب 860 درجه سانتیگراد), و دامنه ذوب تثبیت یا کمی افزایش می یابد.
برنج روی بلند (>50% روی) به ندرت به دلیل شستشوی شدید استفاده می شود.
"ناخالصی ها فقط دامنه ذوب برنج را پایین می آورند."
دروغ: اتو کردن (با) و نیکل (در) با تشکیل بین فلزی های ذوب بالا ، دامنه ذوب را بالا ببرید. فقط ناخالصی های "نرم" (پب, حرف) به طور مداوم دامنه ذوب را پایین بیاورید.
"دمای ریخته گری تا زمانی که بالاتر از مایع باشد می تواند دلخواه باشد."
دروغ: گرمایش بیش از حد (مایع + >100درجه سانتیگراد) باعث فرار شدید روی می شود (ضرر >5%) و شکل گیری dross, کاهش قدرت مکانیکی.
کمکی (مایع + <30درجه سانتیگراد) منجر به عدم سیالیت و نقص پر کردن قالب می شود.
9. پایان
در نقطه ذوب برنج یک مقدار ثابت نیست بلکه الف است دامنه تعریف شده توسط ترکیب آن, ساختار, و تاریخ پردازش.
برخلاف فلزات خالص با انتقال ذوب شدید, برنج - یک آلیاژ مس - روی با عناصر اضافی مانند سرب, قلع, نیکل, یا آلومینیوم - اظهارات و مرزهای مایع جامد که بسیار متفاوت است.
این مرزها به طور مستقیم بر نحوه رفتار برنج در طی تأثیر می گذارد ریخته گری, جوش, برز, و عملیات حرارتی, کنترل دقیق در مورد ذوب سنگ سنگ بنای متالورژی صنعتی.
متداول
دامنه ذوب برنج رایج مورد استفاده در وسایل لوله کشی چیست؟ (C26000)?
C26000 (برنج کارتریج) دمای جامد 1050 درجه سانتیگراد و دمای مایع 1085 درجه سانتیگراد است, در نتیجه دامنه ذوب 35 درجه سانتیگراد (1050-1085 درجه سانتیگراد).
این محدوده باریک باعث می شود که برای کشیدن به لوله های دیواره نازک مناسب باشد.
چگونه محتوای سرب بر دامنه ذوب برنج C36000 تأثیر می گذارد?
C36000 (برنج برش آزاد) حاوی 2.5-3.7 درصد وزنی سرب است.
هر یک 1 افزایش درصد افزایش در سرب باعث کاهش مایعات 10-15 درجه سانتیگراد می شود: بوها 2.5% نمونه PB دارای مایع 940 درجه سانتیگراد است, در حالی که 3.7% نمونه PB دارای مایع 925 درجه سانتیگراد است.
سرب همچنین دامنه ذوب را گسترش می دهد (از 50 درجه سانتیگراد تا 70 درجه سانتیگراد) با تشکیل فازهای غنی از PB کم ذوب شده.
آیا می توانم برنج را با استفاده از دما همان فولاد جوش دهم?
هیچ. فولاد (به عنوان مثال, A36) دامنه ذوب 1425-1538 درجه سانتیگراد, بسیار بالاتر از برنج.
برنج جوشکاری (به عنوان مثال, C26000) به حداکثر دمای 1000 درجه سانتیگراد نیاز دارد (بین جامد و مایع) برای جلوگیری از ذوب شدن فلز پایه - استفاده از دمای جوش فولاد به طور کامل برنج را ذوب می کند.
چگونه می توان دامنه ذوب برنج را در یک محیط صنعتی اندازه گیری کرد?
از دستگاه ذوب دمای درجه حرارت بالا استفاده کنید (دقت ± 5-10 درجه سانتیگراد) با یک نمونه برنجی 1-5 گرم.
نمونه را در یک گرافیت گرافیکی گرم کنید, دما را با یک ترموکوپل کنترل کنید, و Solidus را ضبط کنید (اولین تشکیل مایع) و مایع (ذوب شدن کامل) دما.
این روش سریع و مناسب برای کنترل کیفیت دسته ای است.
چرا فرار از روی بر دامنه ذوب برنج تأثیر می گذارد?
فرو رفتن روی (بالاتر از 907 درجه سانتیگراد) محتوای روی برنج را کاهش می دهد, تغییر ترکیب به سمت مس.
از آنجا که مس نقطه ذوب بالاتری نسبت به برنج دارد, دامنه ذوب (جامد / مایع) افزایش.
به عنوان مثال, برنج C36000 با 3% از دست دادن روی دارای مایع 960 درجه سانتیگراد است (در مقابل. 940درجه سانتیگراد برای برنج تازه), برای حفظ سیالیت نیاز به دمای بالاتر ریخته گری دارد.
